Als we waarnemen kunnen we overal ritmes ontdekken. Ritmes zien we terug bij planten, dieren en mensen. Denk aan het openen en sluiten van bloemkelken, de geluiden van dieren en de aroma’s van planten, of aan jouw fysiologische ritme zoals je hartslag, slaap en spijsvertering. Alle ritmes hangen samen met andere ritmes. Hierdoor weten we op welk moment van de dag we leven en welk seizoen het is. We kunnen de ritmes met onze zintuigen zien, horen, voelen, ruiken en zelfs proeven.

We zijn ons niet altijd bewust dat ritmes een belangrijke rol spelen om gezond te blijven. Om je dag vol energie te beginnen en ontspannen te eindigen, is het goed om inzicht te krijgen in het dag- en nachtritme en het seizoen ritme. Daarvoor hebben we een biologische klok versterkt door het zintuig Zeitgeber (tijdsaangever), die regelt dat ritmes op elkaar zijn afgesteld.

“ De tijd vraagt erom; volg je innerlijke uurwerk” – SenseStory

DE WIJZERS VAN JE ENERGETISCHE KLOK

​Wat levert het je op om je dagelijkse pieken en dips te benutten en welke invloed heeft de zomer- en wintertijd op onze interne klok? Hierbij kijk ik graag naar de werking van de energetische klok uit het Oosten. Daar vertellen ze je wanneer jouw organen het actiefst zijn en welke emotie eraan gekoppeld is. Uitspraken zoals deze:
– het ligt me zwaar op de maag;
– wat heb je op je lever;
– of je gal spuwen over iemand;
komen niet uit de lucht vallen.

Bij emoties worden bepaalde neurotransmitters (lichaamseigen boodschappers) overmatig aangemaakt. Een overmaat op het ene orgaan kan leiden tot tekorten op een andere plaats in het lichaam. Op specifieke organen bevinden zich veel receptoren (‘ontvangststations’) voor bepaalde neurotransmitters. Een teveel aan die neurotransmitter kan leiden tot onbalans in de energie van dat orgaan.

Inzicht in jouw bioritme door de orgaanklok uit het oosten

Binnen de traditionele Chinese geneeskunde gelooft men dat Qi/Chi (levenskracht) door je lichaam stroomt om zo je organen van energie te voorzien. Deze energie wordt getransporteerd via 12 hoofdmeridianen (energiebanen) gedurende 24 uur en verloopt in een vaste volgorde. Elk orgaan in ons lichaam heeft binnen 24 uur een moment van 2 uur lang topprestatie en een moment van rust. Op het moment dat dit orgaansysteem actief is vindt in het tegenoverliggende systeem juist een verminderde activiteit plaats.

Met behulp van de Chinese orgaanklok kun je uitvinden waarom je bijvoorbeeld iedere nacht op hetzelfde tijdstrip wakker wordt en welke emotie eraan verbonden is. Word je om 2:30 wakker in de wintertijd, dan is je lever misschien overbelast? Met je lever hoeft erop zich niks mis te zijn, maar kun je wel last hebben van prikkelbaarheid met woede-uitbarstingen als gevolg. Als er een disbalans ontstaat in één van de organen, raakt ook de bijbehorende emotie verstoord. En vice versa.

inzicht in jouw bioritme door de Orgaanklok wintertijd

GECORRIGEERDE ORGAANKLOK SCHEMA

In de orgaanklok staat het hart centraal om 12:00 in de middag als de zon op z’n hoogste punt is. Jouw lichaam kan geen klokkijken en de tijd verzetten naar zomer- of wintertijd
Het lichaam synchroniseert zich met de aarde en kosmos en weet zelf wanneer de zon maximaal is en dat is de tijd van het hart. Als je de zonsopkomst en ondergangstijden van Nederland op zoekt en je rekent daarmee uit wanneer de zon op zijn hoogst moet staan dan kom je voor de wintertijd op 12:45 – 13:00 uit. Voor de zomertijd is dat 13:45 – 14:00. Voor deze aanpassing van de orgaanklok is uitgegaan van een makkelijk getal: 13:00 in de winter en 14:00 in de zomer. De wintertijd is onze echte tijd. De zomertijd hebben we zelf ingevoerd; sinds 1977 in lijn met Europa vooral om energie te besparen. Zo is het ’s avonds een uur langer licht en kan er meer gebruik gemaakt worden van het daglicht.

GECORRIGEERDE ORGAANKLOK SCHEMA van SenseStory

“Het ritme zit er alweer in nou de melodie nog.” – Loesje

DE ORGAANTIJD VAN DE 12 HOOFDMERIDIANEN IN ONS LICHAAM

Lees met de klok mee, we beginnen met het hart. Volgens Chinezen is het hart niet zomaar een orgaan. Het Hart is de keizer die er samen met de andere organen voor zorgt dat overal in het lichaam voldoende levensenergie (Chi) en Bloed aanwezig is.

1. HARTMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 11.00 UUR TOT 13.00 UUR

De hartmeridiaan beïnvloedt de functies van het hart, de bloedvaten en de bloedsomloop. Ook beheerst deze meridiaan je spraakvermogen. Omring je met fijne mensen in de actieve uren van het hart. Je hart is nu iets warmer en dat is het moment om nieuwe contact te maken of te intensiveren in bestaande.

Een plezierig gevoel komt vaak voor rond 12:00 uur ’s middags. Maar ben je gekwetst, dan voel je dat op dit moment van de dag ook het meest. Je concentratie is nu wat minder, dus een mooi tijd om over te gaan op een gezonde maaltijd. Want als je hart actief is, word je bloed met alle voedingstoffen goed rondgepompt.

Is je hartmeridiaan in disbalans? Dan kun je de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
slechte circulatie, hartkloppingen en hart- en vaatziekten, een drukkend of gespannen gevoel in het bovenlichaam, pijn in de borst, vermoeidheid, veel transpireren, stotteren en zweren op de tong.

Mentale klachten:
rusteloosheid, nervositeit, opgewondenheid, hysterie en overmatig en ongepast lachen.

“Ritme en harmonie dringen diep in de ziel door.” – Plato Grieks filosoof

2. DUNNE DARM MERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 13.00 UUR TOT 15.00 UUR

Je dunne darm zorgt ervoor dat je eten verteerd wordt en dat de belangrijke voedingstoffen worden opgenomen in je lichaam. Deze meridiaan ziet er ook op toe dat je onderscheidingsvermogen hebt, helder kunt oordelen en evenwichtig reageert bij emotionele opwinding. Blijf op dit tijdstip vooral niet achter je bureau zitten, maar kom in actie. Benut deze periode van de dag door dagelijkse taken te doen: van huishouden, opruimen tot pakketjes op de fiets wegbrengen. Niet te moeilijke dingen, maar wel in beweging zijn. En als het je gegeven is ga vooral naar buiten voor een frisse neus of ga sporten.

Onzekerheid zorgt ervoor dat je dunne darm meridiaan uit balans raakt. Je kunt je hierdoor futloos en de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
buikpijn, winderigheid, diarree of constipatie, pijn in de schouders en gehoorproblemen.

Mentale klachten:
besluiteloosheid, een verminderd onderscheidingsvermogen en rusteloosheid.

3. BLAASMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 15.00 UUR TOT 17.00 UUR

De blaasmeridiaan is verbonden met de opslag en uitscheiding van vloeibare afvalstoffen, zoals urine. Hij heeft ook te maken met de hersenen, het autonome zenuwstelsel en de hypofyse. In de peridode van 15:00 tot 17:00 is je blaas actiever, zorg ervoor dat je dan genoeg drinkt. Neem een kop warm water een theetje of soep en werk rustig door. Mocht je toch een middag dip ervaren? Ga voor een powernap of creëer een rust moment.

Is je blaasmeridiaan uit balans? Dan irriteer je je aan de kleinste dingen en kun je de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
blaasklachten, last van de rug en knieën, kramp in de benen, een strak gevoel in de kuiten en de achterkant van de benen. Het autonoom zenuwstelsel is gespannen.

Mentale klachten:
angsten, bezorgdheid, rusteloosheid en achterdocht.

DRINK EXTRA IN JE BLAASMERIDIAAN ORGAANTIJD

Photo by Pixabay on Pexels

4. NIERMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 17.00 UUR TOT 19.00 UUR

De niermeridiaan werkt samen met de blaasmeridiaan en houdt verband met onze wilskracht en het vermogen om in het leven vooruit te komen. Hij staat in verbinding met de botten en helpt merg te vormen voor de hersenen, ruggengraat en botten. Aan het einde van de middag is je niermeridiaan het meest actief en gaan je nieren aan de slag met het filteren van je bloed. Dat vergt energie en daarom is het aan te raden om tussen 17:00 en 19:00 een lichte maaltijd te nuttigen, omdat je dikke darm in de rustfase is.

Je nieren horen bij de emotie angst. Raak je gestrest of bang aan het einde van de dag? Dan kan de stress leiden tot uitputting van de bijnieren. Neem de tijd om te voelen oftewel ‘sensen’ wat de oorzaak ervan kan zijn. Voel je dat je niermeridiaan uit balans is? Dan kun je de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
vaak plassen, breekbare botten, keelpijn, dorst, stijfheid in de onderrug, oorsuizingen en chronische vermoeidheid.

Mentale klachten:
angsten, bezorgdheid, ongeduldigheid, slaapproblemen, gebrek aan wilskracht en doorzettingsvermogen.

5. HARTBESCHERMER MERIDIAAN/PERICARD ORGAANTIJD VAN 19.00 UUR TOT 21.00 UUR

De hartbeschermer meridiaan is van invloed op je bloedsomloop en op het hartzakje, dat als een beschermend vlies om het hart heen ligt. Deze meridiaan beschermt je hart tegen te grote lichamelijke en emotionele spanningen. Hij filtert welke emoties en indrukken wel of niet tot het hart worden toegelaten en verwerkt worden. Tijdens de actieve uren van de bloedsomloop worden alle belangrijke voedingsstoffen naar de plekken in je lichaam gebracht waar ze moeten zijn. Je actieve bloedsomloop zorgt voor warmte in al je cellen.

Het is daarom de tijd voor liefdevolle bezigheden en om zacht naar jezelf te zijn. Mocht je een kinderwens hebben? Pak dit moment, want volgens de Chinezen is dit de beste tijd voor conceptie, omdat de bloedsomloop voor veel warmte zorgt. Of drink een kop goede nacht thee met je partner, lees een boek, ga voor yoga en mediteer. Onderdrukte emoties kunnen opkomen, maak hiervoor ruimte en besteed er aandacht aan. Vraag jezelf af waar de emotie vandaan komt en of je ze wil delen. Voel je dat er in je hartbeschermer meridiaan te veel of te weinig stroomt? Dan kun je de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
hartkloppingen, een benauwd gevoel, een beklemd gevoel op je borst, een hoge of lage bloeddruk, slapeloosheid, gespannenheid en stijve armen.

Mentale klachten:
relatieproblemen, waarbij je te veel of juist te weinig vertrouwen schenkt en emoties negeert, rusteloosheid en angstgevoelens.

“Het leven is ritme. Wie geen maat kan houden loopt naast de muziek van het leven.” – Toon Hermans

6. DRIEVOUDIGE VERWARMER MERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 21.00 TOT 23.00 UUR

3- voudige verwarmer meridiaan is geen orgaan maar volgens de Chinezen een energetisch systeem dat bestaat uit; de ademhalingsholte, het gedeelte dat de milt, maag, pancreas en galblaas bevat en het onderste gedeelte met de nieren, blaas, dikke darm en dunne darm. De energie van de 3 v verwarmer reguleert onder meer de temperatuur van het lichaam, verzorgt het metabolisme (stofwisseling), heeft een belangrijke invloed op de bloedvorming, zorgt voor de eliminatie van afvalstoffen en beïnvloedt de energie uit voeding.

Gebruik deze tijd van de drie v-verwarmer als overgang tussen wakker zijn en slapengaan, want de rustfase van de milt zorgt ervoor dat je slaperig en loom voelt worden. In deze uren kun je ontspannen je dag afbouwen en je klaar maken voor jouw avondrituelen.

De drie v- verwarmer staat ook voor emotionele bescherming. Voel je je hopeloos en moedeloos op dit tijdstip? Dan heeft je lichaam er moeite mee het evenwicht te herstellen en kun je de volgde fysieke en psychische kenmerken ervaren:

Fysieke klachten:
een koud gevoel, ontvankelijkheid voor verkoudheid en griep, oorpijn, een zwaar loom gevoel, spanning in het buikgebied en spanning in armen en schouders.

Mentale klachten:
sociale onzekerheid, een grote behoedzaamheid in relaties en weinig warmte op sociaal gebied.

7. GALBLAASMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 23.00 UUR TOT 01.00 UUR

De galblaasmeridiaan is onderdeel van het spijsverteringsproces en beïnvloedt de opslag, de uitscheiding van gal en de vertering van vetten. De lever maakt gal aan en voert de gal af naar de galblaas. Daar wordt deze ingedikt en opgeslagen.

Het is belangrijk om tijdens deze uren te slapen. Je gaat je dan ontspannen, de afscheiding van het stofje cortisol neemt af en je galvloeistof gaat via je galbuis naar de twaalfvingerige darm om vetten af te breken. Je galblaas werkt het beste als je slaapt. Want als je galblaas actief is, laadt hij naast zelfvertrouwen je vermogen om keuzes te maken op. Wie tussen 23:00 en 01:00 in bed ligt kan de volgende dag makkelijker keuzes maken. Er schuilt best wat wijsheid in de uitdrukkingen; ergens een nachtje over slapen en elk uur dat je voor twaalf uur slaapt, telt dubbel.

Mentaal gezien staat de galblaas dus voor het maken van keuzes en je zelfvertrouwen, en emotioneel voor bitterheid. Een te lage galblaasenergie kan tot een uitgeput gevoel, onverschilligheid en zelfs depressie leiden. Een te hoge galblaasenergie zorgt voor gevoelens van woede en ergernis. Als je galblaasmeridiaan niet in balans is, kun je onderstaande lichamelijke een geestelijke klachten ervaren:

Fysieke klachten:
slechte vertering van vetten, misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeide benen en stijve spieren aan de zijkant van het lichaam.

Mentale klachten:
verlegenheid, gebrek aan initiatief, besluiteloosheid, ongeduld, frustratie, geïrriteerdheid, gejaagdheid en overambitieus zijn.

Slaap in je galblaasmeridiaan orgaantijd

Photo by Daria Shevtsova on Pexels

8. LEVERMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 01.00 UUR TOT 03.00 UUR

De levermeridiaan is verbonden met de opslag van bloed en met het verspreiden van de levensenergie, zodat alle lichamelijke functies soepel verlopen. Deze meridiaan heerst over de pezen en de banden, hij voedt de ogen en de nagels.

Op dit tijdstip zit je in een rust- en herstelfase en ben je fysiek en emotioneel aan het ontgiften. Je bloed wordt ontgift. Allen als je in een diepe slaap bent kan je lever allerlei gifstoffen optimaal uit je lichaam werken. Ook emoties als boosheid en frustratie kun je nu beter verwerken.

Als je tijdens leveruren wakker wordt of onrustig droomt, kan dat aangeven dat er onverwerkte boosheid in je aanwezig is. Als je op dit tijdstip nog van wijn of bier aan het genieten bent, dan werk je de lever tegen. Wil je jouw kater verminderen? Zorg dan dat je voor 01:00 in je bed ligt.

Bij een overmaat aan boosheid of frustratie kan de energie van de lever uitgeput raken en kun je de volgende klachten ervaren:

Fysieke klachten:
leverproblemen, spijsverteringsproblemen, vermoeidheid, oogproblemen, migraine, gewrichten-, pezen- en gewrichtsbanden problemen.

Mentale klachten:
agressief, ongeduld, prikkelbaarheid, gebrek aan visie en vastberadenheid en overmatig werken.

9. LONGMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 03.00 TOT 05.00 UUR

In de tweede helft van de nacht zijn je longen actief. De longmeridiaan zorgt via de inademing voor nieuwe levensenergie. Door de uitademing verwijdert hij afvalstoffen uit je lichaam. Heb je je ooit afgevraagd waarom monniken zo vroeg mediteren en bergbeklimmers voor dag en dauw opstaan? Als je op rond dit tijdstip opstaat, profiteert je optimale van je longfunctie en neem je meer zuurstof op.

Natuurlijk is het ook heel fijn om je lichaam dit proces in de stilte te laten ervaren gedurende je slaap. Want in deze uren kun je dromen krijgen en worden jouw belevenissen verwerkt. Word je wel eens wakker rond dit tijdstip met een somber gevoel? Dat kan goed, want de longen horen bij de emotie verdriet. ‘Je houdt je adem in’ als je heel geschokt bent door een gebeurtenis. Opgeruimd ademhalen en ‘opluchting’ horen bij het tegenovergestelde van verdriet; de longen kunnen weer vrij ademhalen. Als je last hebt van je ademhaling, van pijnlijke longen of als je vroeg wakker wordt met een somber gevoel, betekent het vaak dat je je verdriet nog niet goed hebt verwerkt. Is je longenergie uit balans? Dan kun je de volgende klachten ervaren:

Fysieke klachten:
moeilijk ademen, hoest, bronchitis, regelmatige verkoudheid of griep, stijve armen en vermoeidheid (en dan vooral in de bovenste helft van het lichaam).

Mentale klachten:
geïsoleerd, melancholisch of verdrietig voelen.

Mediteer slaap  in je Longmeridiaan orgaantijd

Photo by Sander Sammy on Unsplash

10. DIKKE DARM MERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 05.00 TOT 07.00 UUR

De vroege ochtend is het moment van de dikke darm. De longen en de dikke darm horen vanuit de Chinese visie op gezondheid bij elkaar. De dikke darmmeridiaan regelt de afscheiding en uitscheiding van afvalstoffen. Ook absorbeert hij overtollig vocht en dat betekent: volgens de Chinezen een goed moment om naar de wc te gaan voor de grote boodschap. Want je laat dan letterlijk los. Stagneert je stoelgang? Dan houd je mentaal iets vast. Obstipatie (verstopping) wordt emotioneel in verband gebracht met ‘het willen vasthouden wat je hebt’. Het klinkt je vast bekend in de oren dat bij een onbekende situatie zoals een nieuwe vakantie – je darmen verkrampen en je even op slot zit. Heb je op onverwachte momenten last van diarree? Dan zit je mogelijk in een proces van loslaten van oude patronen. Een te veel of te weinig energie in deze meridiaan kan zich op fysiek niveau bijvoorbeeld uiten in:

Fysieke klachten:
in een verstopte neus, grotere vatbaarheid voor verkoudheid, constipatie of diarree, eczeem en buikpijn.

Mentale klachten:
moeite met loslaten, last van pessimistische gedachten, een gesloten of terughoudend gevoel tegenover anderen.

11. MAAG MAAGMERIDIAAN ORGAANTIJD VAN 07.00 TOT 09.00 UUR

Deze meridiaan neemt de smaken waar en brengt de vertering van voedsel op gang. Hij beïnvloedt je eetlust, is verbonden met het denken en met gevoelens van zorgzaamheid en sympathie. Daarnaast is deze meridiaan van invloed op het functioneren van de vrouwelijke organen.

Chinezen eten hun warme maaltijd het liefst in de ochtend. Ze geloven namelijk dat de maag tussen 7.00 en 9.00 uur optimaal functioneert en dat betekent dat je je eten nu extra goed verwerkt. Precies 12 uur later is je maag juist in de rustfase, dus kun je beter een lichte maaltijd nemen. De wijze uitspraak ’Ontbijt als een keizer, lunch als een koning en dineer als een bedelaar” is van afkomstig van onze eerste voedingsdeskundige, rabbijn en filosoof Maimonides ook wel bekend als Rambam. Een goed ontbijt in de ochtend wanneer je maag het actiefst is dus dé belangrijkste maaltijd van de dag. Het voorkomt ook snackgedrag (grazen) gedurende de dag.

Door de activiteit van eerst je dikke darm en daarna je maag in de ochtend kun je je soms ook misselijk of opgeblazen voelen. Je moet even niet aan eten denken je walgt, dit is ook precies de emotie die bij je maag hoort. Heb je moeite met ontbijten? Probeer toch te eten want je maag krijgt dan wat je nodig hebt om de balans in deze meridiaan te herstellen. Begin met wat lauw water of thee een beetje fruit met yoghurt en bouw het langzaam op. Kijk uit met koffie vóór 9 uur, want daar houdt je maag niet zo van.

Een disbalans in de maagmeridiaan kan zich op fysiek en mentaal niveau uiten in:

Fysieke klachten:
misselijkheid, maagpijn, een opgeblazen gevoel, brandend maagzuur, onrustige maag, gebrek aan eetlust en stijve benen.

Mentale klachten:
piekeren, niet helder kunnen denken en een slechte concentratie.

Ontbijt stevig in je Maagmeridiaan orgaantijd

Photo by Julius on Unsplash

12. MILTMERIDIAAN (PANCREAS) ORGAANTIJD VAN 09.00 UUR TOT 11.00 UUR

Samen met de maagmeridiaan is de miltmeridinaan verantwoordelijk voor het omzetten van voedsel in energie en vloeistoffen. Ook zorgt hij voor de verspreiding hiervan door het lichaam. Na het ontbijt heb je een productief moment, zowel fysiek als mentaal. Een sportles om deze tijd of een berg werk verzetten is een goed idee. De milt staat voor het intellect. Begin de dag met dat wat het meeste van jou vraagt omdat je nu helder kunt denken. Je staat aan, anderzijds is het dus niet zo gek dat je tussen 21:00 en 23:00 meer uitstaat en vermoeider bent.

Niet ontbeten of een gammel gevoel? Dan kun je je op dit tijdstip onzeker en zorgelijk voelen. Klachten die verband houden met een verstoorde miltmeridiaan zijn onder andere:

Fysieke klachten:
braken en misselijkheid, maagklachten, slechte spijsvertering, zware vermoeide ledematen, tandvleesproblemen en zwaarlijvigheid.

Mentale klachten:
piekeren, moeite met ontvangen, te veel geven, een sterke behoefte aan empathie en begrip of juist overbezorgd zijn voor anderen.

Bron: boek “De orgaanklok praktisch toepassen” van Anna Elisabeth Röcker om je organen te ondersteunen volgens hun natuurlijke ritme.

Producten uit de SENSE STORE ter ondersteuning  van je Bioritme

We helpen je graag om je natuurlijke bioritme beter af te stemmen met producten zoals; een lichtlamp, slaapspray tot een blauwlicht bril. Nieuwsgierig, iets voor jou? Bekijk het in de SENSE STORE.

Beeld: zelf samengesteld beeld met foto’s van Unsplash
Tekst geschreven: door Joep Moolenburgh

Boeken Lees tip

Meer leefstijl

OVER AROMATHERAPIE EN DE WERKING VAN ESSENTIELE OLIE

OVER AROMATHERAPIE EN DE WERKING VAN ESSENTIELE OLIE

Nature in just a drop; essentiële oliën de levenssappen van bomen en planten binnen handbereik door aromatherapie. Maar hoe werkt het precies precies? Waarom is het zo heilzaam en welke toepassingen zijn er allemaal? Ga je neus achterna en laat de etherische oliën stromen via je ‘geursnelweg’ voor een betere mood!

Lees meer
BEWUSTE ONTHOUDING VAN PRIKKELS

BEWUSTE ONTHOUDING VAN PRIKKELS

Heb jij oren naar rust, even helemaal niets? Sluit je op in floating tank om prikkelarm gewichtsloof te drijven of ga voor een extreme vorm van prikkelonthouding: dopamine fasting een ware prikkel detox! Lees hier de ins and outs over het ontdoen van zintuiglijke prikkels om je welbevinden te vergroten.

Lees meer
BOOST JE GEHEUGEN DOOR ROZEMARIJN

BOOST JE GEHEUGEN DOOR ROZEMARIJN

Het examenseizoen gaat weer van start en dat is altijd weer spannend. Je concentratie kan hiervoor een extra boost gebruiken. Wist je dat essentiële olie van rozemarijn een perfect geheugensteuntje voor je is? Neem naast de leerstof uit je studieboek ook de geur van rozemarijn op voor een beter geheugen!

Lees meer

Pin It on Pinterest

Share This

Share this post with your friends!